Trước khi chết vua sai đi đón (1369) Nhật Lễ về bất kể khuyên can Lễ là con của Dương Khương Mẹ là con hát đào nương diễn tuồng Khi đào nương mang thai mấy tháng Đại vương Dục lại muốn làm chồng Dục là con trưởng Minh Tông Hiến Từ không rõ nên tôn lên làm Mới đăng quang giết ngay thái hậu (1369) Cùng Nhật Hạch ước dấu với nhau Họ Dương sẽ đổi thay vào Vương triều chuyển họ bắt đầu qua năm Dương Nhật Lễ ô dâm tà đạo Quan đại thần phải chịu chết oan May thay nhờ có Ngô Lang (1370) Họp cùng Vương Phủ thân vương họ Trần Giết Nhật Lễ quần thần mừng rỡ Trên điện vàng tiếp nối tiền nhân Xưng danh vương hiệu Nghệ Tông (1370) Cứ theo phép cũ để dùng trị dân Mẹ Nghệ Tông : Minh Từ hoàng hậu Cũng là người cô ruột Quý Ly Cho nên găp dịp mỗi khi Vua ban chức tước cho Ly lên dần Trần Nghệ Tông có công khôi phục Dựng nghiệp nhà trong lúc ngả nghiêng Sau ba năm chẵn cầm quyền (1372) Nhường ngôi cho Kính là em của mình Nước Chiêm Thành sáu lần xâm lấn (1361, 62, 65, 66, 68, 71) Phá thành trì vua chẳng quan tâm Cung vua phút chốc tan tành Quân Chiêm đánh úp, miếu đình tiêu vong Quân giặc đến mặc lòng cướp bóc Phá thành trì, giết chóc chẳng chừa Hận thù tích lũy từ xưa Bây giờ có dịp thừa cơ trả thù Chúng vơ vét những đồ quý giá Đập tan tành, phá cả miếu cung Sổ sách thư tịch gom chung (1371) Phó cho ngọn lửa cháy bùng thành tro Lửa cháy thiêu cả nền văn hóa Nhà Tàng Thư chốc đã tan hoang Quân dân chưa kịp bàng hoàng Giặc đà rút hết xuôi nam trở về Kể từ đó mỗi khi tra cứu Biết tìm đầu tài liệu mà tra Rối ren nhiều chuyện sinh ra Vì mất sổ gốc nên ta nhọc lòng Vua sai người thi công sửa chữa Xây những gì bị cháy ra tro Cung thất tiết giảm cốt cho (1371) Giữ phần nghiêm chỉnh khi vua nghị bàn Vua lại sai Lang Trung soạn chế Sách Quốc Triều Thống Chế, lễ nghi (1371) Ruộng vườn đo đạc tấc ni (1371) Tịch điền làm lại bởi vì cháy tan (1372) Khi ngự triều vua ban chiếu chỉ Cho dân khai lý lịch của mình Bởi gì sổ bộ , Chiêm Thành Đốt mất tất cả tan tành hết trơn Giặc Chiêm Thành thâm hơn Mông Cổ Đập thành trì, đốt bỏ sách chương Cháy tiêu Văn Khố cội nguồn Bao nhiêu di tích, vô phương phục hồi Lê Quý Ly làm nơi Mật Viện (1371) Nên thường ngày diện kiến với vua Bao nhiêu công việc bấy giờ Trong triều ngoài nội phải nhờ tay Ly Cha Quý Ly vua kêu bằng cậu (1371) Bà Minh Từ thân mẫu Nghệ Tông Huy Ninh em gái góa chồng Vua đem gả lại cho không Thượng hầu Nhường ngôi cao cho Hoàng thái tử Tên là Kính con thứ Minh Tông Long Khánh niên hiệu, Duệ Tông Một người kiệt xuất, anh hùng đời xưa Vua Duệ Tông là người thấy được Họa Chiêm Thành lúc trước qua đây Hỏa thiêu tất cả đền đài Ván sách văn khố bỏ ngay vào lò Với ý đồ vô cùng nham hiểm Cuộc chiến tranh hủy diệt văn minh Chận ngay kế hoạch cố tình Duệ Tông ra lệnh phải dành ưu tiên Xuống chiếu truyền cho dân cả nước (1373) Rèn kiếm cung, dự trữ binh lương Phân chia đội ngũ rõ ràng Đặt ra quân hiệu tước hàm phân minh Quan văn võ chia thành thứ bậc (1374) Chọn người tài hạng nhất trong dân (1374) Đều cho làm tướng coi quân Ngày đêm huấn luyện dần dần tinh thông Vua bỏ lệ, trước không được tuyển Kẻ nghèo nàn hay phận dân đen (1375) Từ đây chỉ kể người hiền Không dành đãi ngộ cho riêng loại nào Để chuẩn bị khai đao hỏi tội Bởi tính tình tráo trở của Chiêm Vua sai sửa soạn chiến thuyền Khai thông đường xá lấy thêm người vào Bổ sung vào quân nhân mạnh khỏe Dạy tân binh để thế lớp già Cho đắp đường đến Hà Hoa (1375) Chọn ngày xuaất phát tiến qua Chiêm Thành Năm Bính Thìn vào đầu tháng chạp (1376) Vua thân chinh quyết dẹp Nam Man Quân : mộⴠtrăm hai chục ngàn Và nhiều chiến cụ quân lương lên đường Động Ỷ Mang dừng quân hạ trại(1377) Chế Bồng Nga sai tới trá hàng Thưa rằng thành đã trống trơn Xin vua kíp lấy để đừng lở cơ Ý của vua " Dụng binh thấn tốc" Bèn cho quân đánh thốc càng nhanh Để cho giặc khó điều binh Đáng nhanh , đánh mạnh dể thành công hơn Ngựa Nê Thông hí vang giữa trận Áo huyền bào thấp thoáng bóng vua Thúc ngang lưng ngựa cướp cờ Ào ào gió cuốn bụi mù cát bay Quân qua khỏi lọt ngay vào trận Chế Bồng Nga gài sẳn từ lâu Bốn bên giặc đánh thẳng vào Chia cắt đội ngũ trước sau hai phần Vua vung gươm tìm đường thóat hiễm Mở vòng vây quyết chiến tới cùng Nửa ngày đường máu mở xong Vừa công vừa thủ trông chừng viện binh Cánh hậu ứng, Tử Bình không đến Để cho vua thế cạn đường cùng Nạp Hoa vung mấy thước gươm Mong cho Thánh Thượng an toàn tấm thân May nhờ có tướng quân Đỗ Lễ Đem tài ba bảo vệ cho người Huyền Linh Hành Khiển vòng ngoài Lấy khiên đỡ đạn lần hồi kết hơi Đỗ Tử Bình một người trí trá Trên lừa vua dưới đã lạm quyền Đáng ra thì việc trước tiên Là cho tốc chiến đánh liền mặt sau Cánh hậu quân đánh vào kẻ địch Chắc chắn là phá được phục binh Khốn thay tên Đỗ Tử Bình Mưu cầu sự sống riêng mình : rút êm Lê Quý Ly nghe tin vua chết Cũng chuồn về, bỏ hết quân binh Nhân dân ở khắp kinh thành Nặng lời chưởi rủa đích danh lũ này Duệ Tông chết nhưng ngài vẫn sống Nếu quần thần như thuở Nhân tông Quan quân nhất quyết một lòng Thì dù nguy khốn cũng không thế này.. Thái tử Hiến lên ngôi kế vị Xưng Giản Hoàng cai trị muôn dân Ỏ렮gôi hơn được mười năm Bị quân gian ác mưu thâm hại người Vừa lên ngôi ban ngay đại xa Xuống lệnh truyền cho cả thần dân Chỉnh trang thuyền chiến binh quân các nơi xung yếu phải tuần tra thêm Trong mươi năm cầm quyền trị nước Việc triều đình cắt đặt các quan quân Thường do quyết định Nghệ Tông Và quan Phụ Chính kề gần bên vua Nước Chiêm Thành bấy giờ hùng mạnh Cứ hàng năm tiến đánh quân ta Chúa Chiêm là Chế Bồng Nga Một người dũng lược trông xa thấy gần Tập hợp dân bảo ban dạy dỗ Thay đổi dần thói cũ thời xưa Trở nên can đảm có thừa Hình thành mối họa nỗi lo vua Trần Thành Thăng Long ba lần bị chiếm Có thật nhiều những chuyện xảy ra Quân Chiêm đốt hết cửa nhà Phá tan đền miếu chẳng tha mạng người An Phủ Sứ họ Lê bị bắt Nếu muốn sống thì giặc bảo quỳ Lê Giốc chưởi , lũ man di -"Ta quan nước lớn sao quỳ trước bây" Giặc nổi giận giết ngay Phủ Sứ Đốt kinh thành thiêu hủy văn thư Nghệ Tông quá sợ kẻ thù Tìm đường trốn đến Tiên Du lánh mình Sợ Chiêm Thành đem tiền đi giấu Chở tiền đồng vào núi chôn sâu Đem tiền giấu dưới Tháp Rùa Giấu luôn tượng đá các vua nhà Trần Năm Canh Thân, Xương Phù thứ bốn (1380) Vào tháng hai ở chốn Nghệ An Quân Chiêm cướp của làm càng Vua sai Đại Sứ, Tử Bình tảo thanh Quân Chiêm Thành xuất quân ra đánh Ngao quay thuyền hòng tránh tiến công Quý Ly nổi giận đùng đùng Chém đầu Ngao để rao cùng trong quân Năm Quý Hợi (1383); xuất quân tiến đánh Lê Quý Ly thống lĩnh thủy binh Dong buồm hướng tới Chiêm Thành Nữa đuờng gặp bã믠nên đành quay lui Vua Nhà Minh luôn đời cống phẩm Khi đòi lương cho lính Lâm An Khi đòi sư sải tăng nhân Lại đòi cây trái, lần lần đòi voi Năm mươi voi cống cho lũ giặc Phải sai người đưa tới Vân Nam Muỗi mòng nước độc sơn lam Nhiều người mất mạng kêu than muốn về Lê Quý Ly trổ nghề thao túng Giữa triều đình ngầm chống lại vua Các quan lắm kẻ theo hùa Như Trần Nguyên Đán lại nhờ nuôi con Đán giao con nhờ Ly nâng đỡ Chỉ cốt là tránh chỗ hiểm nguy Đán từng nói bóng Quý Ly Là loại quạ dữ khác gì sát tinh Vua bàn mưu với riêng Thái Úy Chuyện lộng hành quá thể của Ly Vua bàn phải giết ngay đi Để lâu mang họa sau thì khó khăn Ly nghe được định tâm tự tử Luận, Phương bàn xin thử Nghệ Tông May ra ngài cứu được ông Lựa lời nói khéo lấy lòng ông đi Chuyện xảy ra như y lời Luận Trần Nghệ Tông ngu xuẩn bắt vua Các quan tướng sĩ bất ngờ Đem quân định cướp lấy vua đem về Vua ngăn lại, truyền đi ra hết Viết hai chữ "giải giáp" trao cho Thượng hoàng bảo nhỏ với vua Thái Dương phủ đệ bảo vua đi cùng Vừa đến nơi dùng dây siết cổ Rồi giáng xuống Lịch Đức mà thôi Lập cho con út lên ngôi Thuận Tông Hoàng Đế thay người để lên Trong mươi năm nắm quyền cai trị Năm năm đầu thì có Nghệ Tông Quyền hành đã tóm thu dần Vào tay Phụ Chính Đại Thần Quý Ly Năm Kỷ Ty (1389), Quý Ly làm tướng Đem binh đi chận đánh Chiêm Thành Quân Chiêm gài sẵn phục binh Quý Ly thua chạy về thành thăng Long Binh bỏ lại như ong vỡ tổ Giặc giết gần bảy chục tướng quân Bao nhiêu còn lại chết dần Ấy mà Ly cứ vững chân như thường Qua năm sau Chiêm Vương lại dẫn Trăm chiến thuyền lảng vảng ngoài xa Trước thuyền vua Chế Bồng Nga Đăm đăm quan sát quân ta trên bờ Trần Khát Chân được nhờ chỉ điểm Liền truyền quân súng chĩa vào nơi Bồng Nga đang ở trên đài Ngàn ngàn đạn nổ, giết người chết ngay Quan Chiêm Thành vừa hay vua chết Liền vội vàng rút hết lui sau Bồng Nga bị cắt lấy đầu Do tên Nguyên Diệu đã đầu vua Chiêm Phạm Nhữ Lạc giết luôn Nguyễn Diệu Gởi về triều để báo lên vua Rằng quân ta đã mới vừa Đánh tan lũ giặc kẻ thù nhiều năm La Ngại dẫn số quân còn lại Đến sông Lô hỏa táng xác vua Ngày đêm bọn đạo quanh co Chiêm quốc nắng quá mịt mù ngàn năm Nghệ Tông chết cuối năm Quý Dậu Là một người hèn nhát u mê Nghe hơi giặc, vội chuồn đi Giết con, giết cháu chẳng hề động tâm Lại là kẻ gieo mầm sụp đổ Đưa nhà Trần đến chỗ suy vong Việc triều chẳng chút bận tâm Chỉ ưa tán tụng của quân nịnh thần Lê Quý Ly vô nhân tác quái Manh dã tâm chẳng đoái tình người Giết ngay con rể như chơi Loạn thần tặc tử cướp ngôi nhà Trần Ở Đốn Sơn hội quân thề ước Trần Khát Chân tính nước giết đi Định làm đảo chính Quý Ly Nhưng vì do dự nên chi hại người Ly biết được ra oai khủng bố Bắt con trai một tuổi trở nên Đem di dìm nước chết liền Hoặc cho chôn sống, truy tìm trảo nha Là một kẻ ranh ma quỷ quyệt Một tay mình đã giết biết bao Giết người kể cả trước sau Năm trăm mạng sống năm nào còn ghi Người đời chê Quý Ly thơ dở Lại học đòi giải nghĩa kinh Thư Chép thiên Vô Dật diễn nôm Văn chương lạng quạng tính đem dạy đời Bao kẻ sĩ đương thời phê phán Ly bắt người kết án đày xa Phê bình quyền của người ta Nhưng mà chê dỡ truy ra giết liền.