Có một người ở làng Tư Phú Phủ Điện Bàn thuộc xứ Quảng Nam Thấy quân Pháp quá tham tàn Dấy binh tụ nghĩa vạch đường đánh Tây Trần Cao Vân một tay uyên bác Hệ tư tưởng rất được đời ưa "Trung thiên Dịch Thuyết" bấy giờ Gieo mầm Cách Mạng vào cho dân mình Cùng Thái Phiên liên minh lập đảng Qui tụ quân Cách mạng dưới tay Việt Nam Quang Phục lập ngay Vạch ra kế hoạch đánh Tây diệt thù Họ nhắm vào vị vua yêu nước Cài người vào đến được kinh đô Giả làm tài xế cho vua Cùng vua : lãnh đạo diệt đồ ngoại bang Vua Duy Tân nóng lòng được sớm Hội kiến cùng với nhóm Thái Phiên Cao Vân giả lão chèo thuyền Doanh Châu đảo nhỏ dập duềnh nước khua Hồ Tịnh Tâm sen vừa vào hạ Nắng hanh vàng đã quá giữa trưa Phiên, Vân diện kiến đức vua Làm sao chuyển đổi cơ đồ nước Nam ? Khi mạn đàm tình hình thế giới Biết rằng Tây tất phải lo toan Tăng cường phòng tuyến phía Đông Nghe đâu quân Đức tấn công mặt này Tính : thực dân nay mai thất bại Hỏi : làm sao giữ mãi Đông Dương ? Ta nhân cơ hội sẵn sàng Ngàn năm một thuở : bẻ tan xích xiềng ! Người trong nước tuyên truyền chống Pháp Rỉ tai ngầm khắp các đội quân Nhất là trong đám lính sang Âu Châu, đỡ đạn cho phường giặc Tây Khuya mồng hai, một giờ, trời sáng Lê Cảnh Vận sẽ bắn thần công Báo cho dân, lính hợp đồng Nhất tề nổi dậy xung phong chiếm đồn Truớc , phải dồn giặc vào thế bí Chiếm xong rồi ta sẽ phát binh Riêng vua tạm phải di hành Vào vùng Quảng Ngãi lập thành chiến khu Theo kế hoạch, đanh vào Mang Cá : Trứ, Chương, Hà đột phá trung tâm Khải, Hàn, Trinh đánh Tòa Khâm Cao Vân hộ giá men đường Quan San Áo đỏ sẫm, vai quàng bảo kiếm Chít khăn đen, lưng quấn dải vàng Theo hầu : tay nỏ Côn Quang Bốn tên thị vệ, lên đường : vua đi ! Bến Thương Bạc, nửa khuya về sáng Trên trường thành lấp lánh sao đêm Sông Hương nước vỗ mạn thuyền Lòng vua cứng lại quay nhìn hoàng cung Buồn một nỗi vô cùng thấm thía Đất nước chừ tứ phía ngoại xâm Ruộng vườn mất, dân hờn căm Bởi quân cướp nước dã tâm quá chừng Sông Lợi Nông thuyền rồng vừa đến Nguyễn đình Trứ bái kiến đức vua Không ai có thể nào ngờ Tên này phản bội báo cho kẻ thù Việc khởi nghĩa bấy giờ bại lộ Thuyền chở Người tới ở Hà Trung Rời thuyền lên núi Ngũ Phong Quanh co dốc đá, đồi thông quay về Làng Ngũ Tây thuộc thôn An Cựu Nằm kề bên dãy núi Thiên An Dừng chân tạm với các quan Nhưng Tây nghe được đón đường bắt vua Charles điện thoại cho Tòa Khâm Sứ Báo Toàn Quyền vào xử việc ngay Bởi y chẳng thể chuyển lay Trước lời tuyên bố của ngài Duy Tân Trước thất bại vì quân phản bội Vua bị bắt cùng với các quan Thái Phiên và cả Cao Vân Đề, Siêu cũng bị tống giamvào tù Thực dân Pháp dự trù hành quyết Chúng đem ra giết chết bốn người Để hòng dọa nạt, ra oai Để hòng dập tắt dân đòi tự do Những tử tù hiên ngang dõng dạc Giữa pháp trường lên án thực dân Điểm tên, chỉ mặt từng thằng Buôn dân, bán nước, manh tâm hại người Cửa An Hòa, nơi bày bãi chém Bọn thực dân giải đến mấy người Cao Vân vẫn nở nụ cười Phất tay viết lại cho đời mấy câu : "Anh hùng đế cục hưu thành bại Công luận thiên thu phó sử biên" Mấy lời tâm huyết lưu truyền Ngàn năm gương đó vẫn nguyên giữa đời Lúc bấy giờ khắp nơi trong nước Nhiều phong trào của các sĩ phu Ngấm ngầm thành lập chiến khu Tích trữ lương thực, dự trù quân trang Tụi thực dân vào lăng Tự Đức Tìm kho tàng báu vật thời xưa Chúng đào tận đến quách vua Dân tâm xao xuyến thâm thù giặc Tây Để trấn an, giặc bày diệu kế Cho dựng nhà Khai Trí, mị dân Nam Phong nguyệt báo canh tân Viết bài xã luận nói gần, nói xa Với mục đích gian tà, lừa bịp Đánh đồng lên : Pháp Việt đề huề Ru dân, nhằm để dễ bề Đặt nền thống trị, rẽ chia giống nòi Trương biểu ngữ "Rồng Nam phun bạc" Hô "Đánh đổ Đức tặc", mở màn Mười kỳ quốc trái rêu rao Đền ơn mẫu quốc viết vào Nam Phong Lũ còng lưng làm bồi cho giặc Tư tưởng hèn gieo rắc trong dân Bọn này lặng lẽ phá thầm Phong trào cứu quốc thêm phần khó khăn Đất miền Nam đã thành thuộc địa Biến Sài Gòn theo vẽ Tây phương Nhà thờ, trại lính, sở Đoan Xây thêm dinh thự, mở đường giao thông Viện Pasteur cử ông Calmettre Nghiên cứu gia về cách lên men Sản xuất một số vaccin Đậu mùa, bệnh dại, thuốc tiêm chích ngừa Ông gợi ý nên đưa nguồn lợi Từ trong tay các hội người Hoa Sản xuất rượu đế mạch nha Tiền thu thêm được dôi ra rất nhiều Ông Yersin men theo đường bộ Từ Khánh Hòa lên tới Lâm Viên Tìm ra Đà Lạt Cao Nguyên Hoàng triều cương thổ thuộc quyền thực dân Hai ông này có công mang đến Nền y khoa ở tận Tây Phương Đặt nên nền móng nơi đây Tìm ra kỳ được thuốc hay cần dùng Lũ giặc Pháp tung quân bốn phía Chiếm lần hồi toàn cõi Đông Dương Văn minh kỹ thuật chủ trương Cho dân bánh vẽ, quên đường chống Tây Chúng cũng bày ra trường Cao đẳng Lập Hội Đồng Tư Vấn loè dân Cũng cho báo chí rần rần Phô trương dân chủ bất phân lập trường Bọn "hót Tây" cũng chường ra mặt Cũng nhi nhô coi rất chướng tai Chung quy một lũ tay sai Việt gian, mọt nước bọn này sâu dân Vua Duy Tân sau lần thất bại Bị bắt về giam tại đề lao Mấy lần Khâm sứ ra vào Tìm lời dụ dỗ ngọt ngào với vua Hồ Đắc Trung, thượng thư Bộ Học Được Nam Triều ủy thác xử vua Dẫu thân mang án tử tù Cao Vân lén gởi mật thư ra ngoài "Trung là ai ? Cân đai võng lọng Cố làm cho thánh thượng sanh toàn" Mấy lời tâm huyết trối trăn Gởi quan Chánh Án phải bằng cách sao Tụi thực dân lại trao cho sẵn Xử nhà vua bản án tử hình Nhưng khi tuyên án, thình lình Vị quan già ấy lại truyền tha vua Quả bất ngờ với tên Khâm Sứ Bàng hoàng thêm cả lũ tay sai Chúng bèn hạ lệnh giam ngay Quan ngài Chánh Án vào thay chỗ Người Vua bị đày ra vùng hải đảo Đông Châu Phi, ở thấu Denis Ba mươi năm sống cách ly Nhưng lòng luôn vẫn hướng về quê hương Việc ném bom lan tràn khắp nước Đó là điềm báo trước cho quân Thực dân cùng với Việt gian Là giờ báo tử cũng đang đến gần Lũ thực dân lồng lên như thú Chúng lục sùng bắt bớ lung tung Việt gian , điễm chỉ hết lòng Bắt người tra khảo vô cùng dã man Để đánh trả, xuống đường khủng bố Ở Thái Bình bom nổ giết ngay Một tên tuần phủ "chẳng may".... Hotel Hà Nội chất đầy xác Tây Ở Nghệ An có tay đầu xứ Tụ nghĩa binh hùng cứ một phương Lựa thời đột kích, đón đường Đánh cho giặc Pháp cuống cuồng thất kinh Phan Châu Trinh và Ngô Đức Kế Huỳnh Thúc Kháng cùng Nguyễn Tiểu La Bị quân giặc Pháp đày xa Côn Lôn lao lý, lệ nhòa, máu dân Ở trong Nam có Phan văn Quế Tự xưng mình hoàng đế Xích Long Nghe đâu có luyện phép gồng Dựng cờ khởi nghĩa tấn công giặc thù Ở Sài Gòn cũng như Chợ Lớn Tám quả bom mô phỏng kiểu Tây Được đem cài sẵn nơi đây Gần bên dinh thự, nối dây giựt mìn Việc bại lộ, giặc tìm bắt bớ Giam họ Phan khám Lớn Sài Gòn Kêu tù bản án chung thân Phá tan sào huyệt ở gần Hóc Môn Vây khám Lớn, quyết tâm giải thoát Đánh nhà đèn, đồng loạt xung phong Nghĩa quân thề chết một lòng Giải vây chủ tướng thoát vòng lao đao Cuộc khởi nghĩa cho dù thảm bại Nhưng tiếng thơm dội mãi ngàn năm Những người vị quốc vong thân Là gương nhắc nhở cho dân hiểu rằng Không gì quý cho bằng độc lập Không gì hơn dân tộc phồn vinh Đuổi đi lũ giặc viễn chinh Cởi ách nô lệ, chính quyền giành ngay Ông đội Cấn vốn tên Trịnh Đạt Người cầm đầu cách mạng chống Tây Cùng Lương ngọc Quyến giúp tay Phất cờ khởi nghĩa lựa ngày khởi binh Chọn Thái Nguyên : địa bàn nổi dậy Cùng quân dân chiếm lấy đề lao Tấn công trại lính phá rào Đập tan xiềng xích tròng đầu dân ta Với quân số hơn ba trăm lính Chỉ một tuần chiếm lĩnh khắp nơi Giặc đưa tiếp viện ngàn người Phản công đè bẹp đánh lui quân mình Dũng nghĩa binh rút về Tam Đảo Để tạm thời nương náu nơi đây Lựa thời phục kích bao vây Dần dần lực cạn, càng ngày càng suy